كيل‌دارو ( سرخس ) : در فصل سين اين گياه را وصف مىنماييم . كشوث : چيزى است اليافى و به ليف مكى مىماند و بر خارها و درختها مىپيچد . بىبرگ است و گلهاى كوچك و سفيد دارد . مزه‌اش تلخ گس است و تلخى چيره است . مزاج : در اوايل اول كمى گرم و در آخر دوم خشك است و قوتهاى مخالف در بر دارد . خاصيت : تنقيه مىكند . ريختنىهاى لطيف را از رگها خارج مىنمايد ، بر معده گرانى كند . زيرا قبض است . رگها را مىپالايد و هر زائده‌اى باشد بيرون آورد . لغزاننده و لطيف است . اندامان غذا : كشوث و بويژه در روغن جوشيده‌اش تقويت معده كند . اگر همراه سركه خورند سكسكه را تسكين دهد و راه‌بندانهاى كبد و معده را باز مىنمايد و معده و كبد را تقويت مىنمايد . آب آن در بيمارى يرقان عجب معالجى است . افشرهء كشوث بيابانى را اگر بسايند و در شراب ريزند معدهء ناتوان را توان بخشد . اندامان دفعى : پليديهاى شكم بچه را در زهدان تنقيه كند ، زيرا تنقيه‌كنندهء رگها است . بول و حيض را راه اندازد . در تسكين پيچ و درد شكم و روده مفيد است . آن را بردارند خونريزى را بند آرد . در روغن جوشيده‌اش قبوضيت دهد و رطوبتهاى زهدان را پاك كند . تبها : آزمايش شده است كه تخم و آبش بهترين علاج تبهاى كهنه است . كمّون ( زيره ) : زيره چندين نوع دارد : كرمانى سياه ، فارسى زرد ، زيرهء شامى ، زيرهء نبطى . زيرهء فارسى از زيرهء شامى و نبطى قويتر است و زيرهء نبطى همان است كه در هرجا بدست مىآيد . هريك از انواع زيره كاشتنى و بيابانى دارد . زيرهء بيابانى از زيرهء كاشتنى تندمزه‌تر است . نوعى زيرهء بيابانى هست كه تخمش به تخم سوسن شبيه است . ديسقوريدوس گويد : زيرهء كاشتنى و بويژه نوع كرمانى خوشمزه است و بعد از او در خوشمزگى زيرهء مصرى آيد . زيره در بسيار از سرزمينها مىرويد درازى چوبش يك وجب ، برگهايش چهار يا پنج برگ باريك و ريزريز ( مشقق ) همچون برگ شاهتره مىباشند و بر شاخه‌ها شكوفه‌هاى كوچك ديده مىشوند . نوعى زيره هست كه آن را ( كومينون أغريون ) يعنى زيرهء بيابانى نامند . اين نوع اكثرا در شهر ( خلقيدرون ) بدست مىآيد . اين زيره ساقهء يك وجبى دارد كه بسيار باريك است و چهار يا پنج برگ بر آن است و برگها ريزريزند و در نهايت شاخه پنج يا شش تخمدان باريك كه به كرم شبيهند موجود و ثمرى در آنها است كه پوسته يا سپوس‌مانندى تخم اصلى را احاطه كرده است . تخمش از زيرهء كاشتنى تندمزه‌تر است . اين زيره در بلنديهاى زمين مىرويد . نوعى ديگر از زيرهء بيابانى هست كه به زيرهء كاشتنى شباهت دارد . و از هر دو طرف آن زالومانندهايى كه گويى شاخ درآورده است بالا آمده‌اند و در اين شاخسان‌ها تخمى است كه به سياه‌دانه مىماند و خوردن آن پادزهر حشرات سام است . گزينش : زيرهء كرمانى بهترين و بعد از آن زيرهء فارسى از ساير انواع بهتر است . مزاج : در دوم گرم و در سوم خشك است . خاصيت : گرمىبخش ، بادشكن ، بادزدا ، تكه‌كننده ، خشكاننده و گدازنده است . چنان كه گويند قبض هم هست . آرايش : صورت با آب زيره بشويند زيبا شود . در هر حال خوردن و به كار بردنش رنگ و رو را صفا دهد اما اگر زياده از حد معين باشد رنگ زردى بدنبال دارد . ورم و جوش : با موم و روغن گل و روغن زيتون و آرد باقلى ، يا تنها با روغن زيتون ، يا با روغن زيتون و عسل مرهم گردد آماس